اندیشه بنان

چند نکته از شب قدر

 

• عظمت شب قدر قابل درک نیست

ظاهرا عظمت شب قدر با این امکانات ” ادراکی ” که ما داریم قابل در ک نیست ؛ چون امکانات ادراکی ما محدود ومادی است وعظمت شب قدر امر ملکوتی ومعنوی است ونمی توان با امکان واسباب مادی به عظمت ملکوت دست یافت.

وشاید آیه :  ” وَما اَدریکَ ما لَیلَهُ القَدرِ”  اشاره به همین معنی داشته باشد ؛ یعنی چه چیز آگاه سازد ترا که شب قدر چیست ؟ مگرمی توان با این امکانات مادی موجود عظمت لیله القدر را فهمید و با این اسباب ادراکی محدود می توان به عمق وکنه عظمت لیله القدر دست یافت؟

 

• شب تقدیر وبرنامه ریزی

عالم حساب دارد  وبا نظم ، برنامه ریزی ، هدایت ، ونظارت پیش می رود.

امام باقر (ع) فرمود :

لَقدَ خَلَقَ اللهُ – جَلَّ ذكرُهُ – لَيلَةَ الْقَدرِ أوَّلَ ما خَلَقَ الدُّنيا، وَ لَقَد خَلَقَ فيها، أوَّلَ نَبيُّ يَكوُنُ، وَ أوَّلَ وَصِيُّ يَكوُنُ، وَلَقَد قَضي أن يَكوُنَ في كُلِّ سَنَةٍ لَيلَةٌ يُهبَطُ فِيها بِتَفسيرِ الْأمورِ إلي مِثلِها مِنَ السَّنَةِ الْمُقبِلَةِ.

خداوند – كه يادش بزرگ باد – نخستين دوراني كه دنيا را آفريد، شب قدر را هم آفريد، نيز در آن شب، اوّلين پيامبر و اوّلين جانشين پيامبر را آفريد و مقدّر كرد كه در هر سال، شبي باشد كه در آن شب، تفسير كارها را تا سال آينده فرود‌آورد.

(بحارالانوار، ج ۲۵، ص ۷۳ )

شب تعیین پیش آمد ها  ویا به تعبیر بهتر شب تفسیر وشفاف نمودن پیش آمدها و حوادث است.

امام باقر (ع) فرمود :

یُقَدَّرُ فِی لَیْلَهًِْ الْقَدْرِ کُلُّ شَیْءٍ یَکُونُ فِی تِلْکَ السَّنَهًِْ إِلَی مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ خَیْرٍ وَ شَرٍّ وَ طَاعَهًٍْ وَ مَعْصِیَهًٍْ وَ مَوْلُودٍ وَ أَجَلٍ أَوْ رِزْقٍ فَمَا قُدِّرَ فِی تِلْکَ السَّنَهًِْ وَ قُضِیَ فَهُوَ الْمَحْتُومُ وَ لِلَّهِ عَزَّوَجَلَّ فِیهِ الْمَشِیئَهًْ.

در شب‌قدر همه‌ی آنچه در طول سال پیش رو تا سال آینده اتّفاق خواهد افتاد اعمّ از کار نیک و بد، اطاعت و معصیت، تولّد و مرگ و رزق و روزی همگی تعیین می‌گردد؛ بنابراین هر آنچه برای آن سال تعیین شده و قطعی گردد حتماً اتّفاق خواهد افتاد؛ ولی این تعیین و قطعیت نمی‌تواند جلوی خواست و اراده‌ی خداوند عزّوجلّ را بگیرد [به‌عبارت دیگر هیچ چیز حتّی قطعی‌شدن مقدّرات در شب قدر نمی‌تواند جلوی خواست خدا را بگیرد.

(وسایل الشیعهًْ، ج۱۰، ص۳۵۱)

 

• شب فرود فرشتگان وروح

در شب قدر فرشتگان وروح هرکدام برای انجام کاری می آیند وتا سپیده دم کارها را انجام می دهند وبرمی گردند . فرشتگان به هر مومنی سلام می کنند  وفرشتگان به رسول خدا سلام می کنند .

 

• شب سلام

یعنی شب قدر  برای آنهایی که می خواهند از این شب بهره بگیرند سلام ورحمت است .

 

• شب نزول قرآن

شب قدر شب نزول قرآن است که این معنی نیاز به توضیح ندارد.

 

• ارزش شب قدر

شب مبارک در هفته شب جمعه است  وماه مبارک در سال ماه رمضان است وبهترین شب در طول سال ” شب قدر” است . شب قدر از هزار ماه بهتر است چون تعیین امور وسر نوشت  و مضاعف شدن اعمال وامثال آن در این شب قرار دارد .

شب قدر را از آن جهت قدر گفتند که شب ارزشمند است چرا که قدر یعنی ارزش .

ویا از آن جهت قدر گفتند که امور انسانها در آن شب تقدیر می شود (فیها یُفرَقُ کُلُّ اَمرٍ حَکیمٍ . دخان آیه ۴) در آن شب هر امری با حکمت  معین وممتاز می شود .

ویا اینکه قرآن ارزشمند بر پیامبر ارزشمند در شب ارزشمند نازل شد .

• اینکه شب قدر در ماه مبارک قرار دارد شکی نیست نهایت مردد بین سه شب است . البته شبهای اول ، هفدهم ،نوزدهم، بیست ویکم ، بیست وهفتم ، وبیست ونهم برای شب قدر محتمل است ولی دهه سوم آن هم شب بیست وسوم محتمل  تر است .

 

• شب قدر ویژه امت محمد (ص) است . پیامبر (ص)فرمود : اِنَّ اللهَ وَهَبَ لِاُمَّتی لَیلَهَ القَدرِ لَم یُعطَها مَن کانَ قَبلَهُم. خداوند متعال به امت من شب قدر بخشید که چنین شبی به هیچ از یک از امتهای پیشین داده نشد (تفسیر نمونه ، ج ۲۷ ، ص۱۹۰)

 

 

• فلسفه پنهان بودن شب قدر

 

فلسفه پنهان بودن شب قدر این است تا بندگان  به خدا بیشتر رو بیاورند ؛ چنانکه رضای خدا در طاعات وغضب خدا در معاصی پنهان است و خداوند  اجابت خود را  در دعاها واسم اعظم خودش را در اسامی خود و همچنین مرگ را پنهان نمود تا  بندگان همواره اطاعت نموده و از کلیه معاصی پرهیز  ومدام دعا  نموده  و نیز همه اسامی خدا را احترام  وهمواره آماده مرگ باشد ودوست خود  را  هم پنهان نمود تا همه مورد احترام قرار گیرند.

 

• بهترین عمل در شب قدر؟

 

• آیا بهترین عمل احیاء وشب زنده داری است ؟   چرا که احیاء مایه آمرزش گناهان است حتی اگر گناهان به عدد ستارگان وبه سنگینی کوهها وبه رطل های دریا باشد.

 

• آیا کثرت دعا ونماز به ویژه دعای جوشن کبیراست ؟

چرا که شب قدر بهار جوشن کبیر است واصلا شب قدر بی دعا صفا ندارد و حتی شب قدر بدون آن نمازها علی الخصوص نماز دو رکعت با هفت توحید هم صفا ندارد .

 

• مراسم قرآن به سر ؟

که اصلا شب قدر در عرف مومنین با این مراسم شناخته می شود .

 

• تلاوت قرآن ؟

چونکه قرآن در این شب نازل شد و اصلا این شب شب قرآن است.

 

• کمک ورسیدگی به مستمندان وانفاق فی سبیل الله ومواسات است ؟

چراکه رسیدگی به امور مردم کم عبادتی نیست .

 

• علم ویاد گیری ومذاکره علمی ؟

که در برخی از روایات وارد شده که بهترین عمل مذاکره علمی است .

 

• تفکر وتدبر؟

یعنی هرعملی که انجام می شود همراه با تدبر وتفکر باشد . یعنی تلاوت قرآن همراه با تدبر ،  دعا ، ذکر واستغفار با تدبر .

 

• توبه وانابه واستغفار ؟

چرا که از حمکتهای شب قدر همین توبه واستغفار است.

 

• به یاد گذشتگان خود وبه یاد شهدا ویاد مومنین بودن ؟

 

• زیارت قبر اباعبدالله (ع) وزیارت امام حسین (ع) ماثور در این شب.

 

البته تشخیص اینکه کدام عمل بهتر وبرتر است دشوار است اما بهتر این است که همه این اعمال انجام شود به ویژه ” کسب علم ومذاکره علمی ”  که به آن در روایت تصریح شد.

 

• اهتمام به شب قدر

قدر و شب قدر در جامعه  یک ارزش ویک فرهنگ است . مردم به آن احترام می کنند  واز آن استقبال دارند . علماء وپیشوایان دین ما هم اهمیت می دادند  وبرخی حتی تا یک سال احیاء می گرفتند بدین امید که شب قدر را  قطعا درک کنند.