اندیشه بنان

وظائف حاجی قبل از سفر

حاجی پیش از سفرچند اقدام باید داشته باشد:

• شکرخدا به خاطر توفیق سفر مبارک حج تمتع

شکر خدا اگر چه در همه حال لازم است اما در سفر حج خیلی لازم است چون برخی معتقدند حج ” قسمت”  است وبرخی هم  معتقدند که حج قسمت نیست بل  ” همت”  است وبعضی دیگر براین باورند که حج  نه قسمت است ونه همت بلکه حج ” دعوت”  است.

اما به نظرم می شود گفت حج هم قسمت است چون به هرحال  در شب قدری این قسمت تقدیر وتعیین شد وهم همت است چرا که ” لَیسَ لِلاِنسانِ اِلّا ما سَعی”  واینکه  ” تا نگرید طفل کی نوشد لبن”  واینکه “عطاء الهی به بنده اش به میزان معرفت ولیاقت او است” .

والبته هم دعوت است زیرا انسان که در شب قدری حج برایش نوشته شد ودر این مسیر لیاقتی هم نشان داد شایسته آن می شود تا خداوند متعال او را به مهمانی خود دعوت کند.

پس حج هم همت است وهم قسمت است وهم دعوت . وحتی همت بنده را هم خدا داده است . پس در حقیقت باید گفت که حج هم همت الهی وهم قسمت الهی وهم دعوت الهی است .

بنا بر این جا دارد وسزاوار وشایسته است که حاجی پیش از هر چیز دیگر شکر خدا کند وبا همه ظرفیت خودش به سپاس الهی به پر دازد وحتی اولین اقدامش کنار سایر اقدامهای لازم شکر خدا باشد و شکرخدا  .)

 

• یادگیری مناسک حج

دومین وظیفه حاجی قبل از حج یادگیری مناسک حج است .

یعنی حاجی باید  عمده مسائل مربوط به حج واحکام مبتلابه خود را یاد بگیرد  تا تکلیف مربوط به حج وعمره اش درست انجام شود و واجبات ومحرمات آن دقیقا رعایت گردد .

پیامبر (ص) فرمود:

تَعَلَّمُوا مَناسِکَکُم فَاِنَّها مِن دینِکُم.

مناسک خود (مربوط به حج) را یاد بگیرید چرا که مناسک جزء برنامه دین تان  است.  (کتاب الحج والعمره، ص ۲۴۵ )

اگرچه روحانی کاروان همراه شان هست اما در عین حال باز لازم است برخی مسائل ضروری را  یاد به گیرد تا دچار اشتباه نشود وگاه ممکن است اشتباه غیر قابل جبران اتفاق بیفتد.

 

• تهیه وصیت نامه

وصیت کردن در واقع سرو سامان دادن به زندگی خود در غیاب است تا هم مدیون نماند وهم اشکالات وتعرضاتی از سوی ورثه صورت نگیرد واحیانا حقی ناحق نشود.

ودر واقع وصیت یک نوع صیانت بخشی به زندگی است تا زندگی در غیاب او آسیب نبیند.  وباید بدانیم که وصیت عمر کسی را کوتاه نمی کند ومرگ زود رسی را موجب نمی شود بلکه گاه ممکن است باعث طولانی شدن عمرهم  به شود.

از قضا وصیت نمودن از آداب این سفر است  یا لااقل از مصادیق مؤکد  این سفراست.

 

 

• تهیه لباس احرام

البته خیلی از چیزها باید به عنوان مقدمات سفر پیشاپیش تهیه شود اما احرام به عنوان چیز مهم  واساسی باید تهیه گردد .لازم به یادآوری است که در کنار جلسات آموزشی بسته احرام را آماده می فروشندکه آسان   می شود فراهم کرد.

البته از دیگران هم می توان عاریه گرفت واستفاده نمود.

 

• کسب رضایت ازافراد

از اموری که قبل از سفر مهم است اخذ رضایت از افرادی است که به نحوی به آنها مدیون هستیم چه دین مالی وچه دین رفتاری .

پس باید به نحوی از آنان کسب رضایت شود و حقوق شان اداء گردد خواه حقوق ما لی و خواه غیرما لی تا حاجی در این سفر حق الناسی بر عهده نداشته باشد.

• راضی شدن ازافراد

راضی شدن از افراد  وپاک نمودن دل ازکینه وکدورت آنها از وظائف این سفر است .

اگر انتظار داریم تا خدا ما را به بخشد ما هم دیگران را که بندگان خدا هستند به بخشیم وکدورت کسی را به دل نداشته باشیم واز کسی نارا ضی نباشیم.

خداوند همه بندگان خود را  دوست دارد حتی آنهایی که ما از آنها ناراضی هستیم وخداوند در این سفر انتظار دارد که ما آنها را به بخشیم. پس به خاطر خدا از آنان صرفنظر کنیم ودر بخشیدن سخت نگیریم تا خداوند متعال در بخشش ما  سخت نگیرد.

 

• هزینه نمودن پاکترین ومباح ترین مال  برای سفرحج 

قاعده این است تا در این سفراز مباحترین وپاکتر ین مال استفاده شود . چون یک سفرعبادی است پس  همه چیز باید مباح وخالص باشد . اگر در این سفر از مال حرام  ومتاع غصبی استفاده شود هم ممکن است حج درست انجام نشود ودین حج  وفریضه حج اداء نشود وهم ممکن است آن اثرگذاری که از حج انتظار می رود به دست نیاید.

پیامبر(ص)  فرمود:

اِذا حَجَّ الرَّجُلُ بِمالٍ  مِن غَیرِ حِلِّهِ فَقالَ  لَبَّیکَ  اَللّهُمَّ لَبَّیکَ  قالَ اللهُ لا لَبَّیکَ وَلا سَعدَیکَ. هذا مَردُودٌ عَلَیکَ .

هر گاه کسی از مال غیر مباح وغیر حلال حج انجام دهد وهنگام احرام بگوید لَبَّیکَ اَللّهُمَّ لَبَّیکَ .  خداوند در مقابل می فرماید: لا لَبَّیکَ وَلا سَعدَیکَ. واین لبیک مردود است وبه خودت بر می گردد. (کتاب الحج والعمره ، ص۲۵۰)

سپس فرمود: مَن تَجَهَّزَ وَ في جِهازِهِ عَلَمٌ حَرامٌ  لَم يَقبِلِ اللهُ مِنهُ الحَجَّ .

هر كس توشه حج فراهم آورد و در توشه‏اش چيز حرامي باشد، خداوند حج او را نخواهد پذيرفت. (کتاب الحج والعمره ، ص۲۵۰)

بنا براین باید بسیار دقیق بودتا خدای ناکرده در این  سفر از مال حرام ومتاع غصبی استفاده نشود.

 

 

 

• رسیدگی به حساب اموال از نظروجوه شرعی

سفر حج فرصت مناسبی است تا حاجی کنار انجام فریضه حج  سامانی به مسائل مالی وزندگی ودرآمد وهزینه خود بدهدومجموعه دارایی خود را از نظر وجوه شرعی مورد بررسی قرار دهد تا دینی از نظر وجوه شرعی که همان سهم امام وسهم سادات باشد نداشته باشد .

حجاج باید  توجه داشته باشند که معنای حسابرسی به معنای پرداخت قطعی خمس نیست تا گفته شود در آستانه سفرحج  نقدینگی آن قدر مناسب نیست تا خمس داده شود چرا که اولا ممکن است بدهگار نشد ثانیا اگر بدهگار شد می شود با امهال ودستگردان وتقسیط آن را به پس از مراجعه از سفر موکول نمود .

بنا براین  باید این کار بزرگ ومهم را هم زمان بااین سفر انجام دهند تا دَین وجوه شرعیه بر عهده نماند وتاثیرمثبت  ومهمی که این کار در زندگی مومن دارد هم محقق شود.علاوه بر آنکه این سیره وسنت حاجیان سلف(که همزمان با سفر حج حسابرسی سالانه دارایی خود را هم انجام می دادند ) فراموش نشود

 

• اخلاص در عمل وتوبه ازگناه

 

از آداب این سفر “پاک شدن وخالص شدن و قصداطاعت وامتثال داشتن” است.

یعنی حاجی باید مواظب باشد تا اخلاص داشته باشد واین حج را خالصا لله ومحض طاعت حق انجام دهد ومواظب باشد تا آن را با ریا وسمعه ومقاصد دیگر آلوده نکند .

امام صادق (ع) فرمود:

اَلحَجُّ حَجّانِ حَجٌّ لِلّهِ وَ حَجٌّ لِلنّاسِ فَمَن حَجَّ لِلّهِ کانَ ثَوابُهُ عَلَی اللهِ الجَنَّهَ  وَ مَن حَجَّ  لِلنّاسِ کانَ ثَوابُهُ عَلَی النّاسِ یَومَ القِیامَهِ .

حج دو نوع است یکی حج برای خدا ودیگری حج برای مردم . پس هر کس حجش برای خدا باشد پاداش اوکه همان بهشت باشد برعهده خدا است وهرکس حجش برای مردم باشد ثوابش هم در روزقیامت بر عهده مردم است.       (ثواب الاعمال ، ص۱۹۷)

 

پیامبر اکرم صلّی الله علیه و آله هم  فرمودند:

یَأتی عَلیَ النّاسِ زَمانٌ یَکونُ فیهِ حَجٌّ الْمُلوکِ نُزْهَةً وَحَجُّ الْأغنیاءِ تِجارَةً وَحَجُّ الْمَساکینِ مَسألةً.

 

روزگاری بر مردم می‌آید که در آن زمان، حج زمامداران برای تفریح است، حج ثروتمندان برای تجارت و حج محرومان برای درخواست!

(التهذیب، ج ۵، ص ۴۶۳ )

پس قصد خالص  ونیت پاک وطاعت محض از آداب این سفر است ونباید از آن غفلت نمود .

۱۱ – تودیع وخدا حافظی از اقوام ودوستان

اگرچه در هر سفری تودیع وخدا حافظی پسندیده بل مورد تاکید است اما در این سفر بیشتر انتظار می رود که این ادب انجام شود تا به نوعی هم ادای ادب شود وهمچنین تاثیر معنوی خوبی در دیگران که تودیع می شوند خواهد داشت  ودلها را به سمت حج تحریک خواهد نمود .

صحنه خداحافظی صحنه تکان دهنده ومنقلب کننده است . در مراسم خداحافظی برای مکه دلها هم پر می کشد ، اشکها جاری و قلوب منقلب شده ویک نوع آمادگی وانگیزه به وجود می آید تا برای سفر حج آماده شوند وثبت نام کنند وبه هرنحو ممکن تمهیدات این سفر را فراهم نمایند.

۱۲ – نیت زیارت اماکن متبرکه

در سفر حج قطعا نیت انسان باید انجام فریضه حج باشد لا غیر اما می شودکنار آن ودر ضمن آن ، زیارت قبر پیامبر (ع )وائمه بقیع وسایر مشاهد مشرفه را هم نیت نمود وحتی تاکید شد که هرکس به حج رفت به زیارت قبر پیامبر هم برود .

پس چه زیبا است در همین آغاز نیت شود که علاوه بر انجام حج ، زیارت مشاهد مشرفه به ویژه قبر پیامبر هم نیت شود تا علاوه بر ثواب فریضه حج پاداش زیارت هم نصیب شود.

۱۳- اولویت بخشیدن به کارهای حج وتعجیل در آن

پیامبر(ص) فرمود:

مَن اَرادَ الحَجَّ فَلیَتَعَجَّل فَاِنَّهُ قَد یَمرِضُ المَریضُ  وَ تَقِلُّ الدّابَّهُ  وَ تَعرِضُ الحاجَهُ.

هرکس تصمیم حج گرفت باید شتاب کند وتاخیر نیاندازد چراکه ممکن است انسان مریض شود (ونتواند برود) ویا نقلیه سواری کمیاب شود(ونتواند فراهم کند) ویا نیاز دیگری پیش آید (که مانع شود). (کتاب الحج والعمره ، ص۱۴۵)

• آمادگی برای سفر ( اعم از آمادگی ظاهری وباطنی )

منظور از آمادگی  ظاهری همان فراهم نمودن امکانات سفر ونیازمندیها اعم از زاد وتوشه واحرام ، تست جسمانی وبهداشتی وامثال آن است

که اصولا با همکاری مدیر کاروان انجام می شود ومنظور از آمادگی  باطنی همان شوق واشتیاق سفر واخلاص واطاعت محض وروح توبه  وانکسار همراه با خوف ورجاء وامثال آن است که باید باشد .