اندیشه بنان

• فضای مجازی و اجتناب از نشر علوم غیر مستند

بدون شک ، یکی از شروط  مسلّم ارائه علوم ، آن است که مطلب مورد نظر مستند باشد و از مبنای منطقی ، تجربی و یا دینی برخوردار باشد. هر وهم و تصوری را به نام علم نمی توان  مطرح ساخت  و هر خیال و توهمی را به نام دانش نمی توان منتشر نمود و هر سخن غیر واقع را به عنوان واقع  نمی توان ارائه کرد .

اگر بنا باشد هر کسی ، هر سخن نادرست و غیر واقعی را در فضای مجازی منتشر نماید ، آن وقت ، فضای مجازی نه تنها  غیر قابل اعتماد  بلکه غیر قابل استفاده خواهد گشت .

به منظور حفظ امنیت علمی و غنای فضای مجازی  ، هر مطلبی که در آن انتشار می یابد باید درست ، مستند، متقن و قابل اعتماد باشد.

به دلیل آفت های بی شمار سخنان کذب است که  منابع دینی از سخن مبتنی بر ظن و گمان برحذر داشته و آن را ملامت نموده و همگان را به علم ویقین و ارائه سخن مطابق با واقع و مستند به عقل ومنطق فرا خوانده اند .

پیامبر(ص) فرمود: ” اِذاظَنَنتُم فَلاتُحَقِّقُوا .”  [۱]  هرگاه به چیزی گمان بردید ، آن را حقیقت مپندارید.

معنای این فرمایش آن است که گمان ، گمان است و حقیقت نخواهد بود پس گمان را لباس حقیقت نپوشانید و به دیگران ارائه ندهید.

امام امیر المومنین (ع) نیز فرمودند : ” لاتَقُولُوا فیما لاتَعرِفُونَ . ” ؛ [۲]  چیزی را که نمی دانید و هنوز به آن معرفت پیدا نکردید ، نگوئید.

و همچنین فرمودند :

” دَعِ القَولَ فیمالاتَعرِفُ ” ؛ [۳]  سخن گفتن پیرامون آنچه نمی دانی را واگذار و  به آن نپرداز .

در قرآن آمده : ” یااَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللهَ وَقُولُوا قَولًا سَدیدًا ” ؛ [۴]

ای مومنین ! تقوا پیشه کنید و سخن محکم و استوار بگویید.

حاصل تمامی آیات  وروایات در این خصوص آن است که دقت شود تا هر آنچه  تحت نام علم و دانش ارائه می شود  ،  علمی و مستند باشد و نیز باید از نشرسخنان ناشی از وهم و خیال و گمان و بیان مطلب بی مدرک و سند وحرفهای نامعتبر پرهیز کرد و با نقل سخنان  بی اساس وبی سند ، مردم را به انحراف نکشید.

[۱] –  نهج الفصاحه  ، ص ۳۸

[۲]  –   غررالحکم  ،  ص۲۷۸

[۳]  –  تحف العقول ، ص ۶۹

[۴] –  احزاب :  ۶۹