اندیشه بنان موسسه فرهنگی
ضرورت ارتباط خویشاوندی
ارتباط با خویشاوندان ضروری و واجب است و پیامبر (ص) ومعصومین(ع) همواره بر آن سفارش داشتند.
پیامبر(ص)فرمود :
اُوصِي الشاهِدَ مِن اُمَّتِي وَ الغائِبَ مِنهُم وَ مَن في أصلابِ الرِّجالِ وَ أرحامِ النِّساءِ إلى يَومِ القِيامةِ ، أن يَصِلَ الرَّحمَ وَ إن كانَ مِنهُ عَلى مَسيرَةِ سَنَةٍ ، فَإنَّ ذلِكَ مِنَ الدِّينِ .
به حاضران و غايبان امّت خود و آنهايى كه از امروز تا روز قيامت در پشت مردها و زِهدانهاى زنان هستند ، سفارش مى كنم كه صله رحم به جاى آورند، هر چند [با ]خويشاوند [خود] يك سال راه فاصله داشته باشند ؛ زيرا صله رحم جزء دين است . (الكافي ، ج ۲، ص۱۵۱، ح۵ )
کلماتی در این حدیث است که اهمیت مسئله را نشان می دهد مثل سفارش به شاهد و غائب ، اصلاب وارحام ، تا قیامت ، به ویژه اینکه صله رحم وارتباط با خویشان جزء هویت دین است (یعنی اگرمی خواهی متدین باشی باید صله رحم هم داشته باشی) که همه اینها نشان می دهد پیامبر (ص) چه قدر برای ارتباط خویشاوندی اهمیت قائل بود.
ویا اینکه فرمود :
اَرحامَکُم اَرحامَکُم. خویشان تان خویشان تان. (آثار االصادقین ، ج۷ ، ص۷۶ )
یعنی آنها را فراموش نکنید وهر گز ارتباط خود با آنها را قطع نکنید.
صله رحم وارتبط خویشاوندی نزد علمای ما از واجبات است (مفاتیح الحیات ، ص۲۱۱) وقطع ارتباط از گناهان کبیره است( تحریر الوسیله ، ج۱ ، ص۲۷۴) تا جایی که کسی که قطع ارتباط می کند نزد خدای متعال ملعون است .
امام سجاد عليه السلام به يكي از پسرانش فرمود;
يَا بُنَيَّ اُنْظُرْ خَمْسَةً فَلاَ تُصَاحِبْهُمْ وَ لاَ تُحَادِثْهُمْ وَ لاَ تُرَافِقْهُمْ فِي طَرِيقٍ فَقَالَ يَا أَبَةِ مَنْ هُمْ قَالَ ع إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْكَذَّابِ فَإِنَّهُ بِمَنْزِلَةِ اَلسَّرَابِ يُقَرِّبُ لَكَ اَلْبَعِيدَ وَ يُبَعِّدُ لَكَ اَلْقَرِيبَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْفَاسِقِ فَإِنَّهُ بَايَعَكَ بِأُكْلَةٍ أَوْ أَقَلَّ مِنْ ذَلِكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْبَخِيلِ فَإِنَّهُ يَخْذُلُكَ فِي مَالِهِ أَحْوَجَ مَا تَكُونُ إِلَيْهِ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْأَحْمَقِ فَإِنَّهُ يُرِيدُ أَنْ يَنْفَعَكَ فَيَضُرُّكَ وَ إِيَّاكَ وَ مُصَاحَبَةَ اَلْقَاطِعِ لِرَحِمِهِ فَإِنِّي وَجَدْتُهُ مَلْعُوناً فِي كِتَابِ اَللَّهِ .
پسر جانم پنج كس را در نظر دار و با آنان همنشين و هم سخن مشو و در هيچ راهي آنان را همراهي مكن. گفت: پدر جانم، آنها كيانند؟ امام سجاد عليه السلام فرمود: مبادا با دروغ پرداز همنشين شوي كه او همچون سراب است، دور را نزديك و نزديك را به تو دور جلوه گر مي سازد؛مبادا با فاسق نشست و برخاست نمايي كه تو را به لقمه اي يا به كمتر از آن بفروشد، مبادا با تنگ نظر مصاحبت كني كه به هنگام نيازمندي شديد تو به مال او، تو را واگذارد؛مبادا با احمق رفاقت نمايي كه چون خواهد به تو سود رساند به زيان دچارت سازد مبادا با كسي كه با خويشاوندانش قطع رابطه كرده رفت و آمد كني كه من او را در قرآن نفرين شده يافتم.
(تحف العقول ، ج ۱، ص ۵۰۴ )
آن سه جایی که ملعون شمرده شد عبارتند از: سوره بقره آیه ۲۷ وسوره رعد آیه۲۵ وسوره محمد آیه ۲۲ و۲۳
خدای سبحان می فرماید: «وَالَّذِینَ ینقُضُونَ عَهْدَ اللّهِ مِن بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیقْطَعُونَ مَآ أَمَرَ اللّهُ بِهِ أَن یوصَلَ وَیفْسِدُونَ فِی الأَرْضِ أُوْلَئِک لَهُمُ اللَّعْنَةُ وَلَهُمْ سُوءُ الدَّارِ»؛ و کسانی که پیمان خدا را بعد از استوار کردن آن بشکنند و آنچه را خدا به پیوستن آن فرمان داده بگسلند و در زمین فساد کنند برای آنها لعنت و بدی سرای آخرت خواهد بود. [۳]
الف) قطع رحم مستوجب لعن خدا است: قرآن مجید کسانی را که قطع رحم می کنند سزاوار لعن خدا می داند و می فرماید: «فَهَلْ عَسَیتُمْ إِن تَوَلَّیتُمْ أَن تُفْسِدُوا فِی الْأَرْضِ وَتُقَطِّعُوا أَرْحَامَکمْ × أُوْلَئِک الَّذِینَ لَعَنَهُمُ اللَّهُ فَأَصَمَّهُمْ وَأَعْمَى أَبْصَارَهُمْ»
اگر رویگردان شوید آیا جز این انتظار می رود که در زمین فساد کنید و قطع رحم نمایید؟ آنها کسانی هستند که خداوند از رحمت خویش دورشان ساخته است. (محمد ، آیه۲۲و۲۳)
ب) قاطع رحم جزء فاسقان و زیانکاران است: در جای دیگر خداوند متعال کسانی را که عهد او را می شکنند و قطع رحم می کنند زیانکار می شمارد: «الَّذِینَ ینقُضُونَ عَهْدَ اللَّهِ مِن بَعْدِ مِیثَاقِهِ وَیقْطَعُونَ مَا أَمَرَ اللَّهُ بِهِ أَن یوصَلَ وَ یُفْسِدُونَ فِی الأَرْضِ أُولَـئِک هُمُ الْخَاسِرُونَ»؛ فاسقان آن ها هستند که پیمان خدا را پس از بستن می شکنند و رشته ای را که خداوند امر به پیوند آن کرده می گسلند و در زمین فساد می کنند. این ها زیانکارانند. (بقره ، آیه ۲۷)
